De zeventien UPC's
Elke uitdaging op deze pagina is een UPC: een Universal Planetary Challenge. Dat is een naam van ImpactStream, geen term van de Verenigde Naties of van Agenda 2029. Een UPC ontstaat als je twee doelen van hetzelfde thema naast elkaar legt.
RPGRealise Potential Goal van Agenda 2029. Het potentieel dat gerealiseerd wordt.+
SDGSustainable Development Goal van de Verenigde Naties. De norm die iedereen herkent.=
Waarom twee kaders?
De SDG's uit 2015 zijn de gedeelde taal van overheden en bedrijven. Ze geven een norm: een ondergrens waar niemand omheen kan. Maar de kritiek groeit. De Verenigde Naties melden zelf dat de meeste doelen niet op koers liggen voor 2030. Er zijn zeventien doelen met 169 subdoelen, wat het voor veel organisaties abstract en onoverzichtelijk maakt. En de doelen beschrijven vooral wat er mis is: armoede, honger, ongelijkheid. Dat nodigt minder uit om mee te doen dan een beeld van wat mogelijk is.
De RPG's van Agenda 2029 kijken de andere kant op. Ze beschrijven per thema het ideaal voor 2029, uitgaande van overvloed in plaats van schaarste. Dat geeft een positief beeld waar mensen energie van krijgen: wat kan er bloeien als we het goed doen?
Een UPC houdt beide vast. De SDG blijft de norm waar overheden en bedrijven al op rapporteren, de RPG geeft er richting en aantrekkingskracht aan. Voor een bedrijf of een gemeente betekent dat: kies de uitdagingen die voor uw organisatie tellen, steun de kleine organisaties en aanbieders die daar in uw regio aan werken, en zie wat het teweegbrengt.
De zeventien uitdagingen
Links het potentieel (RPG), rechts de norm (SDG). Open 'Zo vullen ze elkaar aan' voor de uitleg per uitdaging.
-
RPG 1, potentieelUPC 1Vrije, bestaanszekere individuenIn 2029 heeft ieder kind en ieder mens de toegang tot de kennis om ten volste in vrijheid te gaan leven en in hun eigen kracht te gaan staan.Norm (SDG 1): Geen armoedeZo vullen ze elkaar aan
Waar de VN het wereldwijde doel stelt om armoede in al haar vormen terug te dringen, tekent Agenda 2029 daarbij een concreet mensbeeld: niet het beheersen van behoeftigheid via controle en bewijslast, maar het aanspreken van mensen op hun eigen kracht, met toegang tot kennis om innerlijke blokkades en trauma te helen. Beide bronnen wijzen naar dezelfde kern, bestaanszekerheid als voorwaarde voor vrijheid, maar Agenda 2029 legt het accent nadrukkelijker op persoonlijke groei náást het wegnemen van materiële nood.
SDG 1, norm -
RPG 2, potentieelUPC 2Voedzaam eten voor iedereenIn 2029 heeft iedereen toegang tot zowel hoogwaardig en voedzaam eten, als toegang tot de kennis over wat voedzaam voedsel is (hier bestaan veel verschillende visies en theorieën over) en tot slot tot kennis over het verbouwen van hoogwaardige gewassen om dit nutriëntvolle voedsel mee te bereiden.Norm (SDG 2): Geen hongerZo vullen ze elkaar aan
Het VN-doel richt zich mondiaal op het uitbannen van honger en ondervoeding en op duurzame landbouw; in Nederland ligt het accent op voedselverspilling, dierenwelzijn en duurzame productie. Agenda 2029 tilt de lat hoger dan het stillen van honger alleen: het streeft naar de meest voedzame, nutriëntvolle maaltijd voor iedereen, gedragen door gezond bodembeheer. Samen vormen ze een opgave die van basiszekerheid (geen honger) doorloopt naar kwaliteit en overvloed (de beste voeding).
SDG 2, norm -
RPG 3, potentieelUPC 3Gezond en vitaalIedereen heeft in 2029 naast gezondheidszorg toegang tot vitaliteitszorg.Norm (SDG 3): Goede gezondheid en welzijn
Zo vullen ze elkaar aan
SDG 3 bestrijkt het volle spectrum van zorg: van kindersterfte tot verslaving tot mentale gezondheid, en richt zich in Nederland vooral op preventie van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Agenda 2029 voegt daar een scherp onderscheid aan toe: niet-ziek-zijn is nog geen vitaliteit. Waar zorg vooral gericht is op de afwezigheid van ziekte, stelt de RPG dat mensen ook toegang verdienen tot vitaliteitszorg, levensenergie en bloei, naast de afwezigheid van klachten.
SDG 3, norm -
RPG 4, potentieelUPC 4Onderwijs dat ontwikkeltIedereen in 2029 heeft de mogelijkheid om zichzelf ten volste te ontwikkelen en zijn/haar levensmissie te ontdekken en uit te voeren.Norm (SDG 4): KwaliteitsonderwijsZo vullen ze elkaar aan
SDG 4 waarborgt toegankelijk, gelijk en kwalitatief onderwijs op elk niveau en in elke levensfase. Agenda 2029 herformuleert de kern van onderwijs: niet onderwijzen maar ontwikkelen, met ruimte voor ieders talent en de vraag naar de eigen levensmissie centraal, en psychologische veiligheid als randvoorwaarde. Beide bronnen delen het uitgangspunt dat onderwijs een voorwaarde is voor alle andere doelen; Agenda 2029 accentueert vooral de mens áchter de leerling.
SDG 4, norm -
RPG 5, potentieelUPC 5Gelijk en gelijkwaardigIn 2029 heeft elke Nederlander de mogelijkheid om zijn/haar vrouwelijke en mannelijke energie in balans te brengen, en daarnaast hebben we balans bereikt in de maatschappij tussen mannelijke en vrouwelijke energie.Norm (SDG 5): GendergelijkheidZo vullen ze elkaar aan
SDG 5 is hard en meetbaar: discriminatie en geweld tegen vrouwen en meisjes uitbannen, gelijke rechten en vertegenwoordiging afdwingen. Agenda 2029 benadert hetzelfde vraagstuk vanuit waardigheid in plaats van gelijkheid: mannelijke en vrouwelijke energie hoeven niet identiek te zijn, maar wel gelijk gewaardeerd, zowel in mensen zelf als in maatschappelijke instituties. Samen bestrijken ze zowel de institutionele (SDG) als de persoonlijke en culturele (RPG) laag van hetzelfde vraagstuk.
SDG 5, norm -
RPG 6, potentieelUPC 6Schoon, levend drinkwaterIedereen heeft in 2029 decentraal toegang tot gevitaliseerd, energetisch hoogwaardig (drink)water, of heeft toegang tot de kennis om water energetisch hoogwaardig te maken.Norm (SDG 6): Schoon water en sanitairZo vullen ze elkaar aan
SDG 6 focust in de Nederlandse context op waterkwaliteit, efficiënt gebruik en voldoende beschikbaarheid van drinkwater, een infrastructurele opgave. Agenda 2029 gaat verder dan zuiverheid alleen: water heeft volgens de RPG een potentieel dat verder reikt dan de afwezigheid van ziektekiemen, en verdient decentrale, hoogwaardige toegang. Beide delen de zorg over waterbeschikbaarheid; de RPG voegt daar een kwalitatieve dimensie aan toe die verder gaat dan reguliere waterkwaliteitsnormen.
SDG 6, norm -
RPG 7, potentieelUPC 7Schone energie voor iedereenIn 2029 heeft iedereen toegang tot een lokale en schone energievorm, of tot de kennis om dit te realiseren.Norm (SDG 7): Betaalbare en duurzame energieZo vullen ze elkaar aan
SDG 7 zet in op universele toegang tot betaalbare, betrouwbare en duurzame energie en op versnelling van de energietransitie, in Nederland vooral een kwestie van politieke keuzes en netcongestie. Agenda 2029 herkadert energie vanuit overvloed in plaats van schaarste: lokale, schone energieopwekking die niemand benadeelt. Beide wijzen naar dezelfde transitie van fossiel naar duurzaam, maar Agenda 2029 benadrukt lokale zeggenschap boven grootschalige infrastructuur.
SDG 7, norm -
RPG 8, potentieelUPC 8Waardig en zinvol werkIn 2029 heeft ieder mens de mogelijkheid zijn levensmissie te vinden en daarbij een baan waarbij hij aan deze levensmissie expressie kan geven.Norm (SDG 8): Waardig werk en economische groeiZo vullen ze elkaar aan
SDG 8 verbindt economische groei aan waardig werk, eerlijke lonen en het uitbannen van uitbuiting, breed en institutioneel van aard. Agenda 2029 legt de lat persoonlijker: werk is pas waardevol als het waarde creëert in plaats van slechts verplaatst, en aansluit bij ieders levensmissie. Samen bestrijken ze zowel de structurele randvoorwaarden (SDG) als de persoonlijke zingeving (RPG) van werk.
SDG 8, norm -
RPG 9, potentieelUPC 9Technologie die dientIn 2029 is technologie dienstbaar aan zowel het welbevinden en de vrijheid van mensen als het floreren van de natuur.Norm (SDG 9): Industrie, innovatie en infrastructuurZo vullen ze elkaar aan
SDG 9 wil veerkrachtige infrastructuur, duurzame industrialisering en innovatie, in Nederland vooral een vraag naar duurzame mobiliteit en verduurzaming van de industrie. Agenda 2029 stelt een kritischer vraag: is technologie werkelijk dienstbaar aan welbevinden en het floreren van de natuur, of is innovatie een doel op zich geworden dat mensen juist opjaagt? Beide erkennen technologie als hefboom; de RPG voegt een ethische toets toe aan de vraag wanneer technologie wel en niet wenselijk is.
SDG 9, norm -
RPG 10, potentieelUPC 10Een economie van vertrouwenIn 2029 bestaat er een functionerend economisch model, waarin mensen in vertrouwen hun talent in kunnen zetten voor de wereld, omdat ze weten dat er ook genoeg energie hun kant op komt.Norm (SDG 10): Ongelijkheid verminderenZo vullen ze elkaar aan
SDG 10 richt zich op het verkleinen van economische en sociale ongelijkheid tussen en binnen landen, met aandacht voor inclusie en discriminatie. Agenda 2029 herdenkt de onderliggende economische logica zelf: een gevonomie waarin mensen hun talent vol vertrouwen inzetten, wetend dat er ook voor hen gezorgd wordt, met broederschap in plaats van concurrentie. Waar SDG 10 ongelijkheid corrigeert binnen het bestaande systeem, stelt de RPG het onderliggende schaarstedenken zelf ter discussie.
SDG 10, norm -
RPG 11, potentieelUPC 11Gemeenschappen die voor elkaar zorgenIn 2029 hebben we een manier gevonden om grond eerlijk te verdelen, en hebben mensen de mogelijkheid om daar een samenvoorzienende leefgemeenschap te starten, of een meer solistische woonvorm.Norm (SDG 11): Duurzame steden en gemeenschappenZo vullen ze elkaar aan
SDG 11 gaat over betaalbare huisvesting, een gezonde en veilige leefomgeving en beweging op de woningmarkt. Agenda 2029 herformuleert wonen als gemeenschapsvorming van onderop: eerlijke verdeling van grond, met ruimte voor zowel samenvoorzienende gemeenschappen als meer solistische woonvormen. Beide raken dezelfde woonopgave; de RPG voegt een sociaal-organisatorisch antwoord toe aan een grotendeels fysieke, infrastructurele SDG-opgave.
SDG 11, norm -
RPG 12, potentieelUPC 12Bewust maken, bewust gebruikenIn 2029 heeft iedereen toegang tot de kennis om bewust te consumeren en te produceren waarbij zowel bedrijven als particulieren extra wordt aangemoedigd dit te doen.Norm (SDG 12): Verantwoorde consumptie en productieZo vullen ze elkaar aan
SDG 12 richt zich op efficiënter grondstoffengebruik, minder verspilling en duurzamere productieketens. Agenda 2029 voegt daar een eerbiedige dimensie aan toe: grondstoffen nemen op een manier die de aarde verrijkt in plaats van verarmt, en producten maken en gebruiken met aandacht en dankbaarheid. Beide delen de duurzaamheidsopgave; de RPG benadrukt de houding waarmee die opgave wordt aangepakt, niet alleen het resultaat.
SDG 12, norm -
RPG 13, potentieelUPC 13Klimaatadaptieve ecosystemenIn 2029 zijn alle ecosystemen weer ten volste aan het floreren, of zijn we bezig met projecten om dit te bewerkstelligen.Norm (SDG 13): KlimaatactieZo vullen ze elkaar aan
SDG 13 is de dringende, internationaal onderhandelde opgave om klimaatverandering te bestrijden. Agenda 2029 verschuift de blik van het beperken van schade naar herstel en bloei: ecosystemen hebben zelfherstellend vermogen, en gerichte ingrepen kunnen verdroogde gebieden weer laten floreren. Waar SDG 13 vooral uitstoot wil beperken, wil de RPG actief regenereren.
SDG 13, norm -
RPG 14, potentieelUPC 14Gezond water en waterlevenIn 2029 is de volledige watercyclus hersteld of zijn we bezig met projecten om dit te bewerkstelligen.Norm (SDG 14): Leven in het waterZo vullen ze elkaar aan
SDG 14 beschermt oceanen, zeeën en kustecosystemen tegen vervuiling, verzuring en overbevissing, voor Nederland vooral een Noordzee-vraagstuk. Agenda 2029 kijkt landinwaarts naar dezelfde watercyclus: regenwater dat weer de bodem in zakt in plaats van direct wegstroomt, rivieren die hun natuurlijke loop terugkrijgen en moerassen die mogen teruggroeien. Samen bestrijken ze de volledige cyclus van water, van bron tot zee.
SDG 14, norm -
RPG 15, potentieelUPC 15Een levende bodemIn 2029 wemelt de bodem weer van het leven, of zijn we bezig met projecten om dit te realiseren.Norm (SDG 15): Leven op het landZo vullen ze elkaar aan
SDG 15 beschermt en herstelt ecosystemen op het land en bestrijdt woestijnvorming en biodiversiteitsverlies. Agenda 2029 zoomt in op de bodem zelf: een gezonde bodem is meer dan een optelsom van chemicaliën, en herstel van bacteriën, schimmels en microleven is de sleutel tot rijkere gewassen. Beide delen het uitgangspunt dat de rol van de mens niet stopt bij beschermen, maar zich uitstrekt tot actief regenereren.
SDG 15, norm -
RPG 16, potentieelUPC 16Open kennis, vertrouwde institutiesIn 2029 is kennis steeds meer openbaar en zijn er openbare experimenteer- en kenniscentra.Norm (SDG 16): Vrede, justitie en sterke publieke dienstenZo vullen ze elkaar aan
SDG 16 bouwt aan vreedzame, inclusieve samenlevingen met sterke, transparante instituties en toegang tot recht, in Nederland vertaald naar het herstellen van vertrouwen tussen burger en overheid. Agenda 2029 benadert dit vanuit kennis: als mensen werkelijk met elkaar verbonden zijn, hoort kennis in de basis openbaar te zijn, gedeeld via open kennis- en experimenteercentra in plaats van vastgehouden als verdienmodel. Beide zien transparantie als voorwaarde voor een vertrouwde samenleving.
SDG 16, norm -
RPG 17, potentieelUPC 17Samen met alles wat leeftIn 2029 leven we meer in een bewustzijn waarin we natuur weer gaan zien als bondgenoot op de planeet, waarmee we kunnen co-creëren.Norm (SDG 17): Partnerschap om de doelen te bereikenZo vullen ze elkaar aan
SDG 17 is het uitvoeringsdoel: zonder samenhangend beleid, brede coalities en nieuwe partnerschappen komen de andere zestien doelen niet van de grond. Agenda 2029 trekt die partnerschapsgedachte door voorbij de mens: niet alleen samenwerken tussen mensen en organisaties, maar ook met de natuur als bondgenoot, in plaats van iets om te domineren of te beheersen. Samen vormen ze het sluitstuk: SDG 17 op menselijk en institutioneel niveau, de RPG op het niveau van ons wereldbeeld.
SDG 17, norm
Teksten en afbeeldingen van de RPG's: Agenda 2029. Iconen van de SDG's: Verenigde Naties.
Alle zeventien op één poster
De zeventien UPC's naast elkaar, op A3 liggend, klaar om te printen en op te hangen in een teamruimte, gemeentehuis of buurthuis. Gratis, met uw naam en e-mailadres.
